در زمینه‏ى غیبت امام عصر^{علیه السلام} مهم‏ترین پرسش همین است؛ چرا که در آیین اسلام، احکام و عقاید جنبه‏ى علمى و کاربردى دارد و اسلام هرگز طرف دار مسایل نظرى و تئوریک محض نیست. در روایتى از امام صادق‏^{علیه السلام} آمده است:

«الإیمانُ عَمَلٌ کلُّهُ.»

«همه‏ى ایمان رفتار است.»

بنابراین، مى‏توان گفت که: وظیفه‏ى شیعه در زمان غیبت به عمل برمى‏گردد و شیعه باید در دوران سخت امتحان و فتنه‏ى غیبت کوشش و فعّالیت کند و با مراقبت‏ها، اوّلاً: خود را از خطرات برهاند و ثانیاً: تا سر حدّ امکان در اصلاح امور نقش داشته باشد.

در این راستا، امامان‏^{علیهم السلام} 3 دستور اساسى داده‏اند:(

1 - انتظار و چشم به راه بودن براى ظهور و گشایش کار جهان.

2 - مراقبت بر اعمال و تکالیف خاص.

3 - خواندن برخى از ادعیه و اذکار.

در مورد تکلیف اوّل، انتظار فرج را بسیار ستوده‏اند؛ تا آن‏جا که تأکید شده است:

«أفضَلُ الْعبادَةِ انتظارُ الفَرَج.»

«برترین عبادت‏ها انتظار فرج است.»

یا فرموده‏اند:

«آن‏که چشم به راه ظهور و گشایش است، شهیدى را ماند که در راه خدا به خون خود آغشته شده است.»

در مورد تکلیف دوم، به باور خدا، پذیرش رسالت رسول، اقرار به احکام الاهى، گردن نهادن ولایت امامان معصوم، بیزارى از دشمنان آنان، پارسایى، کوشش در راه عبادت و... سفارش کرده‏اند.

از باب نمونه در روایت امام باقر^{علیه السلام} آمده است که:

«عبادت خدا فرع بر شناخت اوست.»

راوى مى‏پرسد: معرفة اللَّه چیست؟ حضرت فرمود:

«باور کردن خدا و رسول او و ولایت على‏^{علیه السلام} و پیروى از او و از امامان هدایت و بیزارى از دشمنان آنان، خداوند این چنین شناخته مى‏شود.»

در مورد سوم نیز، دعاهایى از جمله: اللّهُمَّ عَرِّفْنى نَفْسَک... ، سَلامٌ عَلى‏ آلِ یاسین... ، اللّهُمَّ کنْ لِوَلیک... و... توصیح شده است. پیامبر اکرم‏^{صلى الله علیه وآله وسلم} مؤمنان زمان غیبت را برادران خود خوانده و آنان را بسیار ستوده است.

وظایف ما در روزگار غیبت، معرفت اللَّه و معرفت الرّسول و معرفت امام و عمل به دستورات آنان و اعتلاى نام حضرت مهدى‏^{علیه السلام} و نشر عقاید و افکار او و رعایت جنبه‏هاى تقوى و صلاح است.

مى‏توان بسیارى از این وظایف را در دو زمینه‏ى اصلى اعتقادى و عملى به شرح زیر فهرست کرد:

1 - اعتقاد به لزوم حجّت‏^{علیه السلام}.

2 - شناخت امام عصر^{علیه السلام} و تلاش در افزودن آن و خواندن دعاى معرفت (اللّهمَّ عَرِّفنى نَفسَک).

3 - تجدید پیمان بر توحید و نبوّت و ولایت و عرضه‏ى عقاید بر او (زیارت آل یاسین).

4 - پیروى و اطاعت دقیق از آن حضرت.

5 - چشم به راهى ظهور و فرج و خواندن دعاى فرج در قنوت.

6 - داشتنحالت مراقبه در حفظ حریم الاهى و اولیاى او.

7 - استمداد و استغاثه از او در شدائد و خواندن دعاى إلهى عَظُمَ الْبَلاءُ.

8 - همّت و دعا براى ثبات قدم و خواندن دعاى عهد در سپیده‏دمان.

9 - ایجاد محبّت قلبى و ابراز محبّت واقعى نسبت به او:

الف: عرض ادب با تقدیم سلام و خواندن زیارت جمعه و دیگر زیارات آن حضرت‏^{علیه السلام}.

ب: برخاستن در شنیدن و گفتن لقب مخصوص (قائم‏^{علیه السلام}) و در خواست ظهور و فرج حضرت از خداوند.

ج: مقدّم داشتن او در دعاها.

ه: خواندن آیة الکرسى پس از هر نماز و صدقه دادن براى سلامت او.

د: هدیه‏ى نماز و اعمال مستحبّ (مثل خواندن قرآن، حج، عمره، زیارت ائمّه و...) به او.

و این همه را مى‏توان در واژه‏ى «ترصّد» خلاصه نمود؛ چرا که مفهوم این لغت آمادگى همه جانبه‏اى است که انسان منتظر باید همواره در خویش حفظ کند تا به محض ضرورت عمل و اقدام نماید.